یک نظریه 50 ساله تکامل ممکن است همیشه اشتباه بوده باشد

بیش از 50 سال است که دانشمندان درباره یک ایده تحریکآمیز در مورد تکامل بحث کردهاند: آیا موجودات زنده میتوانند از مهمترین ژنهای خود با کاهش احتمال جهش محافظت کنند؟ این فرضیه برای اولین بار در سال 1972 ارائه شد، درک سنتی از چگونگی تغییرات ژنتیکی را به چالش می کشد. اکنون تحقیقات جدید از دانشگاه باث نشان میدهد که شواهدی که از این ایده حمایت میکنند گمراهکننده بودهاند.
در مطالعه ای که در زیست شناسی PLOSدکتر سوفیا رادریزانی و پروفسور لارنس دی هیرست از مرکز تکامل دانشگاه باث بزرگترین مجموعه جهش های ژنتیکی خود به خودی را که تاکنون جمع آوری شده است مورد بررسی قرار دادند. تجزیه و تحلیل آنها بر روی دو میکروارگانیسم متمرکز بود: باکتری اشرشیاکلی (E. coli) و مخمر نانوایی قارچی تک سلولی (ساکارومایسس سرویزیه).
این یافته ها این ادعا را که انتخاب طبیعی می تواند نرخ جهش در ژن های ضروری برای بقا را کاهش دهد، به چالش می کشد. اگرچه این نظریه از زمان معرفی خود بارها توجه علمی را به خود جلب کرده است، از جمله بحث های مجدد در سال 2023، محققان می گویند نتایج آنها فرض اصلی را تضعیف می کند.
دکتر رادریزانی، نویسنده مقاله جدید به عنوان بخشی از دکترای خود گفت: “این ادعا که جهش برای ژن های مهم کندتر است، پیروزی تبلیغات بر مواد است.” “این یک گزاره واقعا قدیمی است و به طور معمول به اشکال مختلف دوباره اختراع می شود.”
چگونه جهش ها و انتخاب طبیعی باعث تکامل می شوند
توضیح متعارف تکامل شامل دو فرآیند اصلی است. جهش های ژنتیکی ابتدا باعث ایجاد تنوع بین موجودات می شود. سپس انتخاب طبیعی تأثیر میگذارد که کدام یک از این تغییرات رایجتر میشوند و صفاتی را که بقا و تولیدمثل را بهبود میبخشند، ترجیح میدهند. این فرآیند را می توان با غربالی مقایسه کرد که انواع مختلف مواد را جدا می کند و اجازه می دهد برخی از تغییرات ژنتیکی باقی بمانند و برخی دیگر ناپدید شوند.
یک مثال آشنا از فنچ های داروین است که چارلز داروین برای اولین بار در سال 1835 در جزایر گالاپاگوس با آنها برخورد کرد. جهشهای تصادفی به تغییر در اندازه و شکل منقار کمک میکنند، و زمانی که برخی منابع غذایی فراوانتر میشوند، پرندگانی که منقار مناسبتری دارند، بیشتر زنده میمانند و تولید مثل میکنند. در طول چندین نسل، این ویژگیهای مفید میتواند در میان جمعیت گسترش یابد.
با این حال، یک فرضیه جایگزین نشان میدهد که جهشها ممکن است آنطور که مدل معمولی نشان میدهد بهطور تصادفی رخ ندهند. بر اساس این ایده، ارگانیسمها راههایی برای کاهش جهش در حیاتیترین ژنهای خود (مانند ژنهایی که در همانندسازی DNA یا حفظ ماشینهای اولیه سلولی دخیل هستند) توسعه دادهاند. در همین حال، ژنهایی که در آنها تغییرات میتوانند سازگاریهای مفیدی را ایجاد کنند (مانند ژنهایی که در آنها جهشها باعث مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها یا تغییر اندازه منقار میشوند) ممکن است نرخهای بالاتری از جهش را تجربه کنند.
در نگاه اول، حفاظت از ژن های ضروری مانند یک مزیت تکاملی آشکار به نظر می رسد. جهشهای مؤثر بر این ژنها میتوانند فرآیندهای بیولوژیکی حیاتی را مختل کنند، باعث بیماریهای ژنتیکی شوند یا حتی یک ارگانیسم را بکشند. اگر چنین تغییراتی بسیار خطرناک هستند، چرا انتخاب طبیعی از مکانیسمهایی حمایت نمیکند که از آنها جلوگیری کند؟
محققان توضیح می دهند که مشکل این است که جهش در ژن های فردی در حال حاضر نسبتا نادر است. کاهش این سطوح حتی بیشتر مزایای کمی را به همراه خواهد داشت و انتخاب طبیعی را برای چنین سیستم دفاعی دشوار می کند.
رمز و راز ناپدید شدن جهش های ژنتیکی
مشکل دیگر در چگونگی اندازه گیری جهش توسط دانشمندان در مطالعات قبلی نهفته است. ممکن است به نظر برسد که ژنهای مهم کمتر جهش میکنند، نه به این دلیل که بهتر محافظت میشوند، بلکه به این دلیل که جهشهای مضر در این ژنها به سرعت از جمعیت حذف میشوند.
پروفسور هرست گفت: “ما انتظار داریم که انتخاب طبیعی جهش ها را به سرعت حذف کند، زمانی که در ژن های مهم تر رخ می دهند، زیرا این جهش ها بیشتر برای ارگانیسم مضر هستند. این می تواند این توهم را ایجاد کند که ژن های مهم جهش های کمتری دارند، در حالی که در واقع برخی از جهش ها به سادگی ناپدید شده اند قبل از اینکه فرصتی برای تجزیه و تحلیل آنها داشته باشیم.
این تمایز بسیار مهم است. هنگامی که دانشمندان تغییرات ژنتیکی باقی مانده در یک جمعیت را بررسی می کنند، ممکن است جهش هایی را که رخ داده اما متعاقباً توسط انتخاب طبیعی حذف شده اند، از دست بدهند. در نتیجه، ثبات ظاهری ژنهای اصلی ممکن است منعکسکننده ناپدید شدن جهشهای مضر باشد، نه احتمال کمتری از وقوع آن جهشها در وهله اول.
آزمون بزرگ 50 سال نظریه تکامل
برای بررسی مستقیم این سوال، تیم دانشگاه باث دادههای آزمایشهایی را که برای ثبت جهشها طراحی شده بود و در عین حال تأثیر انتخاب طبیعی را به حداقل میرساند، تجزیه و تحلیل کرد. این آزمایشها که به عنوان مطالعات انباشت جهش شناخته میشوند، به محققان اجازه داد تا تغییرات ژنتیکی را بررسی کنند E. coli و مخمر نانوایی بدون اثرات فیلترینگ قوی معمول انتخاب.
دانشمندان همچنین سه آزمایش مستقل را برای تعیین اینکه آیا انتخاب طبیعی هنوز هم می تواند داده ها را به طور قابل توجهی منحرف کند انجام دادند. هیچ کدام شواهدی مبنی بر تعصب مادی فاش نکردند.
دکتر رادریزانی گفت: “به نظر می رسد این بزرگترین و خالص ترین نمونه جهش های جمع آوری شده تا به امروز باشد.”
با این مجموعه دادههای گسترده، محققان بررسی کردند که آیا ژنهایی که برای بقا مهمتر هستند، واقعاً جهشهای کمتری را تجربه میکنند یا خیر.
آنها اهمیت ژن ها را با استفاده از آزمایش هایی که در آن ژن های فردی از موجودات حذف می شد، ارزیابی کردند. برخی از ژن ها ضروری هستند، به این معنی که سلول ها بدون آنها می میرند. برخی دیگر را می توان با تأثیر کمی یا بدون تأثیر قابل توجه حذف کرد.
اگر فرضیه جهش محافظتی درست بود، ضروری ترین ژن ها باید به طور مداوم نرخ جهش کمتری را نشان دهند. در عوض، محققان چنین رابطه ای را در هیچ یک از میکروارگانیسم ها پیدا نکردند.
پروفسور هرست گفت: “داده ها را به هر طریقی تجزیه و تحلیل کنید و ما چیزی پیدا نکردیم. در هیچ گونه ای این ژن های کلیدی نرخ جهش کمتری نداشتند.”
واقعاً چه چیزی تعیین می کند که ژن ها چقدر جهش پیدا می کنند؟
این تیم همچنین بررسی کردند که آیا سایر معیارهای اهمیت ژن می توانند تفاوت در میزان جهش را توضیح دهند یا خیر. اینها شامل مقدار پروتئین تولید شده توسط هر ژن و اینکه چگونه انتخاب طبیعی به شدت ژن ها را در طول هزاران سال شکل داده است، می شود.
نتایج مجدداً از این ایده که ژن های مهم تر محافظت ویژه ای دریافت می کنند، پشتیبانی نمی کند.
دکتر رادریزانی گفت: “ما دریافتیم که ژنهایی که پروتئینهای فراوانتری تولید میکنند، نرخ جهش پایینتری ندارند. همچنین نحوه تکامل ژنها در طول هزاران سال پیشبینی میکند که آنها چقدر جهش میکنند.”
این بدان معنا نیست که هر ژن شانس یکسانی برای جهش دارد. محققان ویژگی هایی از ساختار ژنوم و تکثیر DNA را شناسایی کردند که بر میزان جهش تأثیر می گذارد. برای مثال، ژنهایی که دیرتر در طول تکثیر DNA کپی میشوند، بیشتر از ژنهایی که قبلاً کپی شدهاند، جهشها را جمع میکنند.
این یافتهها نشان میدهد که نرخ جهش میتواند در ژنوم متفاوت باشد، اما به نظر نمیرسد که تفاوتها منعکسکننده سیستمی باشد که به طور خاص از ژنهای اصلی در برابر تغییرات ژنتیکی محافظت میکند.
پروفسور هرست گفت: “اگرچه ما دلایل شناخته شده ای برای تغییرات در نرخ جهش می بینیم، اما هیچ مدرکی برای اثراتی که به عنوان چالش برانگیز مدل مرسوم پیشنهاد شده اند، پیدا نکردیم. هیچ کس پیش بینی نکرده است که کدام ژن نرخ جهش بالا یا پایین خواهد داشت، و قطعا هیچ دلیلی برای تغییر پارادایم وجود ندارد.”
بنابراین این مطالعه پشتیبانی جدیدی برای تمایز متعارف بین جهش و انتخاب طبیعی ارائه میکند. اگرچه جهشها با فرکانس یکسان در همه جای ژنوم اتفاق نمیافتند، شواهد به دست آمده از باکتریها و مخمرها هیچ نشانهای نشان نمیدهد که تکامل به طور سیستماتیک از مهمترین ژنهای خود با کاهش نرخ جهش محافظت میکند.




